Olie en vetten

Inleiding:
De laatste tijd is er over het gebruik van vet in onze voeding veel in de krant en op TV te lezen geweest. We eten te vet en ook nog eens de verkeerde vetten. Verborgen en onverzadigd, plantaardig, linolzuur of transvetzuren? Hoe zit het nu eigenlijk allemaal?

 

Verzadigd en onverzadigd vet Dierlijk en plantaardig
Zichtbaar en onzichtbaar Vet of olie?

 

Scheikundig gezien bestaat een vet uit een verbinding van 1 molecuul glycerol met 3 moleculen vetzuur, die gelijk of verschillend kunnen zijn. de groep van vetten noemen we LIPIDEN. Als deze drie vetzuren stearinezuren zijn, heet dat vet stearine, wat hetzelfde is als kaarsvet. Als glycerine met boterzuur verbonden is, heet dat vet boter en is het glycerine met palmitinezuur verbonden dan heet dat vet palmolie.

 


Vet geeft ons energie, zorgt voor aanvoer en transport van vitamine A, D en E en vormt een beschermend laagje rond onze belangrijke organen. Daarnaast maakt vet ons eten lekker en smeuïg.
Vet is een smaakdrager.

 

Verzadigd en onverzadigd vet
Van vet kennen we de verzadigde vorm, die kan het cholesterolgehalte in het bloed verhogen en dat vergroot de kans op ziekten aan hart- en bloedvaten. Onverzadigd vet kan die kans juist weer verminderen. Het meest bekende onverzadigde vet is linolzuur, dat bijvoorbeeld in dieetmargarines veel voorkomt.

 

Zichtbaar en onzichtbaar
Vet in cake, koekjes, chips, snacks, sauzen, smeerworst, kaas, ijs, chocola, etc. noemen we onzichtbaar of verborgen vet. Het is moeilijker te herkennen. Je kunt niet direct aan het product zien of er vet in verwerkt zit. De meeste van deze verborgen vetten zijn verzadigd.
Kies waar mogelijk voor magere of halfvolle varianten.
Zichtbaar vet kun je duidelijk herkennen. Denk bijvoorbeeld aan: Margarine, halvarine, bak- en braadvet, frituurvet, het vette randje aan vlees of vleeswaren, slagroom, olijfolie etc. Kies van de zichtbare vetten daar waar het kan voor minder vette soorten ( bijvoorbeeld een dieetmargarine of halvarine) en/of voor, liefst meervoudig, onverzadigd vet.

Dierlijk en plantaardig
Behalve het vet van vis, zijn de vetten van dierlijke oorsprong bijna altijd verzadigd.
Behalve van kokos zijn de vetten van plantaardige herkomst bijna altijd onverzadigd.

Meervoudig onverzadigd plantaardig vet of olie heeft de voorkeur bij gezonde voeding.

Vet of olie?
Als je een fles zonnebloemolie in de koelkast zet, wordt het troebel en dikker. In de vriezer zal het zelfs hard als een vet worden. het verschil tussen olie en vet wordt dus bepaald door de eigenschappen van de olie.

Als een olie bij kamertemperatuur vast is, noemen we het een vet. denk aan frituurvet.

Als een olie bij kamertemperatuur vloeibaar is, noemen we het olie. Denk aan zonnebloemolie.